MBTI Tiplerini Tanıyalım: ENFP

 ENFP’nin fonksiyonları sırasıyla Ne-Fi-Te-Si’dır ve ENTP ile Ne-dom’lardan biridir.

Ne, NeFi’nin temel işlevidir. Temel prensipleri bulmak, olasılıkları görmek ve teoriler oluşturmak için kullanır. ENFP’lere de yaratıcılık katan ve çevresindeki sembolleri algılamasını sağlayan Ne’dir. NeFi’nin aklının bir karış havada olmasının nedeni de budur. Binlerce fikir aklında uçuşur tabi diğer Ne-dom ENTP’de söylediğim gibi, hepsi gerçekle uyumlu değildir. ENFP’ler genellikle olasılıklar dünyasına odaklanır. Soyut düşünmede iyidirler ve küçük ayrıntılara odaklanmamayı tercih ederler. Ne açık fikirlilikle de ilişkilendirilebilir. ENFP’lerin erken karar almadan sorunun her iki tarafından görmelerine yardım eder. İnsanlar arasında bağlantı kurabilmelerinin ve ilişkileri son derece sezgisel algılamasının temel sebebidir. Ayrıca Ne, ENFP’ye zengin bir iç dünya sunar. Bu, çoğu ENFP’nin, daha erken yaşlarda, sert ahlaki sistemler geliştirmesiyle sonuçlanır (doğru ve yanlışlara karar verme gibi). Ne, Ni’den daha farklıdır. Ni işini yaptıktan sonra, INXJ’ler tek bir doğru çözüm olduğunu hissetmeye daha yatkındır. Bunun aksine, ENFP’ler olasılıkları azaltmak yerine çoğalmaya başlarlar. ENFP’ler, Ne’lerinin alıcı tarafını genellikle okuma, sanat ve kültürü keşfetme ve başkalarıyla konuşma gibi etkinliklerde kullanırlar. Başkalarından bilgi edinmelerine izin veren sorular sormaktan hoşlanırlar ve bu da onları konuşmayı kolaylaştırır. ENTP’lerin yaşadığı love-hate ilişkisini, ENFP’ler de aynı nedenlerden Ne ile yaşarlar. Aslında ikisi de Ne’yi aynı şekilde kullandığı için, ENTP’de yazdıklarımı buraya aktaracağım çünkü ikisi için de geçerli şeyler: Ne yeni şeyler keşfetmekten ve yeni fikirler geliştirmekten çok keyif alır. Açık fikirlidir. Belli bir konuya odaklanmaları pek mümkün değildir. İlgi alanları çok geniştir daha fazlasını almak isterler. Bu yüzden bir şeyle ilgilenirken belli bir noktada kesip yeni bir keşfe çıkabilirler. Sonra dönüp ilk konuyu daha ileri taşıyabilirler veya artık onla ilgilenmezler. Kutunun dışında düşünürler ve düşüncelerinin bir sınırı da yoktur. Ve her zaman mantıklı da değildir. Örneğin basitçe “kuş” dediğimizde aklımıza gelecek şeyler aşağı yukarı bellidir ama Ne-dom’lar buradan çıkarak çok sayıda bağlantı kurup aklımıza gelmeyecek bir yere varabilirler. Karar verirken, ENFP’ler mantık ve nesnel ölçütlerden ziyade duygulara ve değerlere daha önem verir.

Fi duygulardan daha çok içsel değerlerle ilgilidir. Kalbini takip eder, empati kurar ve duygularının kararlarını yönlendirmesine izin verir. Daha önce de bahsettiğim gibi, her şeyden önce kendi duygu ve değerlerini koyarlar. Önem sırasında bu diğerlerinden daha önde gelir. Doğal olarak empat  insanlardır, bu yüzden başkalarının ihtiyaçlarını görürler ve onlarla ilgilenmek isterler. Bununla birlikte, sağlıklı NeFi’ler zamanla ilk önce kendilerine bakmadıkça başkalarına etkili bir şekilde bakamayacaklarını öğrenirler. Yaratabileceği çatışma onları rahatsız etse de sınırlarını ve nasıl “hayır” diyebileceklerini bilirler. NeFi’nin içgüdüsü, kendilerine, kendi değerlerine sadık kalarak ve dış faktörlerin (toplumsal beklentiler ve hatta arkadaşların ve ailenin görüşlerinin) değerleri üzerindeki etkisini en aza indirerek iç uyumu sağlamaktır. Kendilerine sadık kaldıkları sürece değerlerini başkalarıyla tartışmayı sevebilirler. Ancak şahsen saldırıya uğradıklarını veya kendi değerlerinin sorgulandığını düşünüyorlarsa tartışmalarda çok rahatsız olabilirler. Uzun bir tartışmadan sonra, NeFi’nin konuşmayı değerlendirmek ve diğer kişinin ne söylediğini ve bunu değer sistemlerine nasıl uyacaklarını düşünmek için kendilerine zaman ayırması gerekir. ENFP’lerin doğru gördüklerinden emin olmaları ve inanlarını düşünmeleri uzun sürebilir. Bu süreçlerde zihinsel yalnızlığa ihtiyaç duyarlar. Kimi zaman bu sebepten içe dönük olarak algılanabilirler. ENFP’lerin kendilerine ve değerlerine sadık olma arzusu güçlüdür. Fi’yi Ti’den ayıran özellik, Fi’nin kararlarında daha kişisel zevk ve değerler odaklanmasıdır (beğenme-beğenmeme, iyi-kötü gibi). Ti ise mantıklı-mantıksız ve doğru yanlışa göre karar verir. Sonuç olarak, ENFP’lerin ilk eğilimi ahlaki, sanatsal veya zevkle ilgili değerlendirmeler yapmak için Fi’yi kullanmak iken, ENTP’ler kavramların geçerliliğini ve doğruluğunu değerlendirmek için Ti kullanır. Fi’lerini kullanmada INFP’den farklarıysa işlvesel sıradır. INFP dominant olarak kullanır ve yargılamalarını hızlandırır. Daha sonra değerlendirme için Ne çalışır. ENFP ise bir şeyi Ne’leri aracılığıyla araştırdıktan sonra, Fi’lerini bir yargı oluşturmak için kullanırlar. Daha sonra, bu yargıda kendilerine güveniyorlarsa, bunu üçüncü Te’leri aracılığıyla ifade edebilirler. Yine INFP’lerde olduğu gibi, çok yakın oldukları insanların iç dünyasını kendisiyle benzeştirebilirler. Tanımadıkları veya yakın olmadıkları insanlara duygusal olarak açılmakta zorluk çekerler. Buna rağmen bazen, bu kişilerle çok şey paylaşabilirler ve sonrasında pişman olurlar. Sağlıklı Fi, Ne’nin dikkatini içsel veya öznel deneyime çevirir. Fi aracılığıyla Ne daha iyi ahlaki yargılarda bulunabilir. Yansıtıcı kararlar almak için daha fazla zaman ayırarak Ne, yeni bir fikir peşinde koşmanın kişisel veya duygusal refahı teşvik edip etmeyeceğini daha iyi değerlendirebilir. Ne’nin kişisel değerlerin dünyaya dürüstlük ve empati ile gitmek için paha biçilmez bir rehber olduğunu anlaması özellikle önemlidir. Fi, Ne’nin yeni olasılıkları gelişigüzel takip etmek yerine kendini sabitlemenin istikrarlı bir ahlaki kimliğe sahip olmasının neden önemli olduğunu anlamasına yardımcı olarak daha düşük Si’yi telafi etmeye hizmet etmelidir. Ne, empati ve bireysel sınırlara duyarlılık gibi ahlaki değerleri benimsemenin yararlarını anlayabildiğinde, ENFP, sonuçların daha gerçekçi bir anlayışa ve kendini geliştirme kapasitesine sahip olması nedeniyle daha fazla özgüvene sahip olacaktır. Fi, Ne’yi somut sonuçlarla insan refahına fayda sağlayabilecek pozitif potansiyel gerçekleştirmede daha yaratıcı hale getirerek kişisel veya sosyal ilerlemeyi motive etme ve teşvik etme yeteneğini de artırabilir. Bir kişi Finin gelişimine direndiğinde veya tavsiyelerini reddettiğinde duyguları göz ardı edebilir ve ahlaki sorumluluktan kaçmak için kurbanı oynayabilir. Ne Fi’ye direndiğinde, vicdan ve iç gözlem ihtiyacını ortadan kaldırır veya reddeder ve açıklık hissini korumak için zihinsel uyarım için dış kaynaklara çok fazla güvenir. Bu ENFP’ler, daha fazla gelişme gerektiren önemli yaşam alanlarını göz ardı ederek bencil, dikkatsiz veya gereksiz yere zorlayıcı gibi davranma eğiliminde olacaklardır. Aynı şekilde Fi’ye çok yüklenilirse, özellikle stres zamanlarında, dengesizlik, kendini kabul etmeme ve her şeyi kişisel algılama görülebilir. Ne, Fi’yi zorlarsa, kişisel inançları istikrarlı bir kişisel kimlik kaynağı olarak kullanmak istediği için aşırı derecede endişelenir. Bu ENFP’ler, benimsedikleri yanlış yönlendirilmiş inançlarda çok dramatik veya aşırı olmaya eğilimlidirler, eylemlerinin yanlışlıkla başkalarına nasıl zarar verebileceğini göremezler.

Te mantık odaklı bir problem çözme yoludur. Bir soruna daha iyi bir çözüm bulmak, bir sürecin verimliliğini artırmak veya mevcut olanı eleştirmek ve düzeltmek isteyen taraftır. NeFi’ler, karar vermenin bu etkili yolu ile Fi’lerinin kafa yorucu, değer odaklı karar verme süreci arasında dengeli olma eğilimindedir. Karar vermek için zaman ayırmayı tercih etseler de, değerlerine aykırı olmadığı sürece Te’lerini kullanarak gerektiğinde karar vermelerini sağlamak için kullanabilirler. ENFP’ler de olumsuz duyguların dolaylı şekilde ifade edilmesi gibi pasif-agresif davranışlara da bulunabilir. Örneğin, bir ENFP, söylediği bir şeyden öfkeyle rahatsız olduktan sonra bir arkadaşıyla yazışmayı aniden durdurabilir. İlişkilerdeki iletişimlerini geliştirmek için, ENFP’ler kendilerini Te’leri aracılığıyla güvenle iddia etme yeteneğini geliştirebilirler. Özgünlük ideallerine kadar yaşama umuduyla, kendilerini daha dürüst ve doğrudan ifade etmeyi öğrenebilirler. ENFP dış dünyaya ilgisi ve yaratıcı düşünceleri nedeniyle, sorun giderme becerilerini gerektiğinde ortaya çıkarabilir. Bu yönleri mükemmelliğe ve verimliliğe değer verdiğinden, yeni hobiler, kariyer yolları veya büyük değişiklikleri ile başlamakta sorun yaşayabilirler. Mümkün olmadığını bilseler de, genellikle ilk kez yaptıkları zaman denedikleri her şeyde süper olmaları gerektiğini hissederler. Fi’nin karar vermesi uzun sürebilir ama bu pratik değildir. Bazen hızlıca karar vermek gerekir. Bu gibi durumlarda, Te’nin hızlı ve anında karar verebilmesinden yararlanır. Te, NeFi’nin koruyucu fonksiyonudur. Aynı zamanda INFP’de olduğu gibi bir süre belirli bir işe odaklanmasını sağlayabilir.

Si, gerçek dünya deneyimlerinin NeFi’leri nasıl etkilediğiyle ilgilidir. Kendi deneyimlerine çok değer verirler ve tipik olarak, hafızalarında önemli olduğunu düşündüklerini depoladıkları ayrıntılı kataloğa sahiptir. Dış dünya, NeFi’ye göre sonsuz olasılıkla dolu alan olsa da, iç dünyaları daha sağlamdır. İç dünyalarının, bir an önce alabilecekleri organize bir bilgi ve değer kütüphanesi gibi olduğu fikrine bağlanabilirler. Bununla birlikte, Si son işlevleri olduğu için, dominant Si olan birine kıyasla oldukça sınırlıdır. Ne tarafından kolayca görmezden gelinebilir. Yine de bir fonksiyonu tamamen bastırmak mümkün degildir Si, bir yolunu bulup dısarı çıkar. Karşıt olmalarına rağmen, Ne ve Si birlikte ele alındıklarında anlamlı bir bütün oluştururlar. Ne yeni fikirler ve olasılıklar keşfetmekle ilgilenir. Si, geçmişi korumaya odaklanmıştır. Ne sınır tanımaz, seçenekleri ve fırsatları sonsuz olarak görür, Si ise geçmiştekileri dikkate alan belli sınırlara sahiptir. Ne yeniyi arar, Si denenmiş ve doğrudur. İlginçtir ki tüm bu karşıtlıklar aynı kişilik tipinde var olabilirler. ENFP’ler bilinçli olarak Ne’lerinin ihtiyaçları ve değerleri ile özdeşleşme eğilimindedir, bilinçaltları ise Si ile ilişkili değerler ve arzulara yönelir. Ne-dom’lar, duyusal veya fiziksel ayrıntıları sınıflandırmayı gerektiren görevler için Si’yi bilinçli olarak kullanabilirler. Örneğin, bir beceriyi uygularken, kişinin zaman içindeki performansını artırmak için metodik olarak öğrenmesi ve hataları detaylı olarak hatırlaması gerekir. NeFi’ler, onlar için derin anlamı olan şeyler hakkında çok nostaljik ve duygusal olma eğilimindedir. Bazı şeyleri her zaman tekrarlayan rutinler haline getirebilirler. Yine onların da, INFP’de bahsettiğim gibi, gelenekleri geleneksel değildir Bununla birlikte, Ne-dom’lar Ne’ye çok fazla güvenip Si’yi bastırdığında, aşırı gerçekçi olmayan ve karışık bir dünya görüşü geliştireceklerdir. Si’yi uygun bir şekilde kullanmak yerine, kendi sezgilerini, önsezilerini veya fikirlerini doğrulamak için “gerçek” kanıtları toplamak için Si’yi kullanacaktır. Başka bir deyişle Ne, olayları, gördükleri olasılıkların değerini yanlış yorumlamak ve daha sonra pratik veya gerçekçi olmayan yollar geliştirmek, böylece başarısızlık ihtimalini arttırmak için bir eğilim geliştirir. Ne sağlıklı bir şekilde çalışmadığında önemli detayları görmemek, dikkatsiz hatalar yapmak, geçmiş hatalardan ders almamak, fiziksel sağlığı ihmal etmek, sürekli çıkmaz fikirlerde takılı kalmak görülür Bu, özellikle hedeflerini veya ideallerini gerçekleştirme yönünde somut bir ilerleme sağlayamadıklarında, yetersizlik veya değersizlik duygularının artmasına neden olacaktır.